G20 dönem başkanlığını yürüten Hindistan, Washington’da düzenlenen Bahar toplantıları kapsamında yapılan Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları buluşmalarında küresel kripto düzenlemeler için ortak bir zemini yeniden gündeme taşıdı. 16 Nisan 2023 tarihli oturumların ardından konuşan Hindistan Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman, dijital varlıkların etkisinin “bölgesel sınırlarla” açıklanamayacağını vurgulayarak, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin aynı risk haritasını paylaştığını söyledi. Mesaj nettı: Parçalı kuralların, sınır ötesi akan finans trafiği karşısında yetersiz kaldığı bir piyasada, koordinasyon artık isteğe bağlı değil.
Bu çağrı, IMF ve Finansal İstikrar Kurulu’nun (FSB) kripto varlıklar üzerine yürüttüğü çalışmaları “ortak analiz” hedefiyle birleştirme planıyla da desteklendi. Aynı günlerde ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, Reuters’a yaptığı açıklamada doğrudan bir yasak önermediklerini, ancak güçlü bir çerçevenin kritik olduğunu dile getirdi. IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise daha sert bir noktadan, bazı durumlarda yasak seçeneğinin de masada tutulması gerektiğinden bahsetti. G20’nin tartışması bu nedenle yalnızca regülasyon tekniği değil; piyasanın geleceğini belirleyecek siyasi tercihlerin de sınandığı bir zemin haline geldi.
G20 toplantılarında Hindistan’ın küresel kripto koordinasyon çağrısı
Hindistan, G20 gündemini dijital varlıklar üzerinden şekillendiren başlıca aktörlerden biri olarak öne çıktı. Sitharaman ve Hindistan Merkez Bankası (RBI) Başkanı Shaktikanta Das, Bahar toplantıları çerçevesindeki oturumun ana konusunu kripto varlıklar olarak belirledi. Sitharaman, G20 üyelerinin küresel bir yaklaşım ihtiyacında buluştuğunu söylerken, hedefin tek tip bir yasa metninden çok, ülkeler arası uyumlu ilkeler ve denetim kapasitesi olduğunu işaret etti.
Bu yaklaşım, blokzincir tabanlı ürünlerin doğası gereği sınır tanımaz olmasına dayanıyor. Örneğin bir borsanın operasyonu bir ülkede, müşterileri başka bir bölgede, likiditesi ise birkaç farklı merkezde dağılabiliyor. Bu dağıtık yapı, yatırımcı koruması, kara para aklama ile mücadele ve piyasa bütünlüğü gibi başlıklarda ortak asgari standartları zorunlu kılıyor. Tartışmanın bir sonraki adımı ise, bu standartların hangi kurumlar üzerinden uygulanacağı sorusuna dayanıyor.
IMF ve FSB ekseninde regülasyon çerçevesi arayışı
Sitharaman’ın altını çizdiği en somut başlıklardan biri, IMF ile FSB çalışmalarının bir “sentez” analizde buluşturulması oldu. IMF, makroekonomik etkiler ve sermaye hareketleri gibi geniş çerçevede riskleri incelerken; FSB daha çok finansal istikrar, gözetim altyapısı ve ülkeler arası politika uyumu üzerinde duruyor. G20 masasındaki tartışma, bu iki yaklaşımın aynı metinde nasıl birleştirileceği üzerinden ilerledi.
Bu çizgi, Georgieva’nın “yasak da bir seçenek” şeklindeki değerlendirmesiyle daha tartışmalı hale geldi. IMF’nin kripto risklerine dair tutumu, volatilite, tüketici kayıpları ve sistemik etki ihtimali gibi başlıklarda daha ihtiyatlı bir ton taşıyor. Konuya ilişkin arka planı izlemek isteyenler için, IMF eksenli risk tartışmalarını derleyen IMF’nin kripto riskleri değerlendirmesi başlığı, uluslararası kurumların yaklaşım farklarını anlamak açısından referans niteliğinde.
Bu noktada G20’nin asıl sınavı şu soruda düğümleniyor: Farklı risk algılarına rağmen, piyasayı “tek hamlede” boğmadan, denetimi güçlendiren bir ortak hat kurulabilir mi? Tartışmanın, stablecoin’lerden merkeziyetsiz finans uygulamalarına uzanan daha geniş bir yelpazeye taşınması beklenirken, sektörün aradığı şey belirsizliğin azalması.
Hindistan örneği: vergi politikası, piyasa davranışı ve dijital ekonomi etkisi
G20’deki düzenleme arayışının sahadaki karşılığını anlamak için Hindistan’ın kendi iç deneyimi çarpıcı bir örnek sunuyor. Ülkede kripto kazançlarına uygulanan %30 vergi ve transfer sırasında kaynakta kesilen %1 TDS gibi düzenlemeler, yerel borsaların hacimlerinde belirgin bir düşüşle ilişkilendirildi. Delhi merkezli düşünce kuruluşu Esya Centre’ın araştırması, vergi rejimi sonrası Hintli yatırımcıların yerel platformlardan uluslararası borsalara 3,8 milyar doların üzerinde hacim taşıdığını, ayrıca yaklaşık 1,7 milyon kullanıcının yön değiştirdiğini raporladı. Bu veriler, regülasyonun yalnızca “kurallar” değil, aynı zamanda rekabet ve platform tercihleri üzerinde de doğrudan etkili olduğunu gösteriyor.
RBI cephesi ise uzun süredir daha sert bir çizgide. Das, kripto varlıkların “altta yatan bir değeri olmadığını” savunarak yatırımcıları dolandırıcılık ve oynaklık risklerine karşı uyardı. Buna rağmen hükümet, doğrudan yasak yerine bir çerçeve oluşturma tartışmasını sürdürdü; Temmuz 2022’de de etkili bir yaklaşım için küresel iş birliğinin gerekliliğine işaret etmişti. Hindistan’daki vergi başlığının ayrıntılarına dair arka plan için Hindistan kripto vergi düzenlemesi dosyası, piyasadaki davranış değişimini daha net okumaya yardımcı oluyor.
Bu deneyim, G20’nin tartıştığı koordinasyonun neden “teori” olmadığını somutlaştırıyor: Uyumlu olmayan politikalar, kullanıcıları birkaç tıkla başka ülkelere taşıyabiliyor. Tam da bu yüzden, dijital ekonomi büyürken regülasyonun sınır ötesi etkisi, ulusal maliye politikalarının uzantısı haline geliyor.
